Dijital Reklam Sözlüğü

Dijital reklam jargonu kısaltmalarla dolu ve çoğu Türkçeye çevrilmeden kullanılıyor. Aşağıda sektörde geçen 109 terimin Türkçe açıklaması, varsa İngilizce açılımı ve formülü yer alıyor.

Temel kavramlar

Dijital reklamDigital advertising: Ürün veya hizmetin internet bağlantılı mecralarda ücretli olarak hedef kitleye gösterilmesi. Arama, sosyal medya, video, display ve programatik reklamı kapsar.
Dijital pazarlamaDigital marketing: SEO, içerik, e-posta, sosyal medya ve dijital reklamı birlikte kapsayan şemsiye kavram. Dijital reklam, dijital pazarlamanın ücretli koludur.
PPCPay Per Click: Tıklama başına ödeme modeli. Reklam gösterildiğinde değil, yalnızca tıklandığında ücretlendirilirsiniz.
SEMSearch Engine Marketing: Arama motorlarında ücretli görünürlük çalışmalarının tamamı. Pratikte arama motoru reklamlarıyla eş anlamlı kullanılır.
SEOSearch Engine Optimization: Arama motorlarında organik (ücretsiz) sıralamayı yükseltme çalışması. Reklamın aksine sonuç vermesi zaman alır ama bütçe durduğunda kaybolmaz.
HuniFunnel: Kullanıcının markayı tanımasından satın almaya kadar geçtiği aşamalar: farkındalık, ilgi, değerlendirme, dönüşüm, sadakat.
Soğuk kitle: Markayı hiç tanımayan, sizinle daha önce etkileşime girmemiş kullanıcılar. Erişim maliyeti düşük, dönüşüm oranı en düşük gruptur.
Sıcak kitle: Siteyi ziyaret etmiş, sepete ürün eklemiş veya müşteri olmuş kullanıcılar. Dönüşüm oranı en yüksek, edinim maliyeti en düşük gruptur.
Açılış sayfasıLanding page: Reklama tıklayan kullanıcının indiği sayfa. Reklamın vaadiyle örtüşmesi, hem kalite puanını hem dönüşüm oranını doğrudan etkiler.
DönüşümConversion: Reklamın hedeflediği eylemin gerçekleşmesi: satın alma, form doldurma, arama, uygulama indirme veya rezervasyon.
Mikro dönüşüm: Satışa giden yoldaki ara adımlar: bültene kayıt, ürün görüntüleme, sepete ekleme. Az hacimli hesaplarda algoritmayı beslemek için kullanılır.
Sepet terkCart abandonment: Kullanıcının ürünü sepete ekleyip satın almadan ayrılması. En yüksek geri kazanım potansiyeli taşıyan senaryodur.
Reklam körlüğüBanner blindness: Kullanıcıların reklam alanlarını bilinçsizce görmezden gelme eğilimi. Native reklamın var olma sebebidir.
Marka bilinirliğiBrand awareness: Hedef kitlenin markayı tanıma ve hatırlama düzeyi. Doğrudan satışla değil, marka arama hacmi ve anket bazlı ölçümlerle takip edilir.
Talep yaratmaDemand generation: Kullanıcının henüz aramadığı bir ihtiyacı fark ettirme çalışması. Sosyal medya ve video reklamların ana işidir.
Talep yakalamaDemand capture: Halihazırda oluşmuş talebi karşılama. Arama motoru reklamlarının ana işidir.

Metrikler

CPCCost Per Click: Tıklama başına maliyet. Formülü: Toplam harcama ÷ Tıklama sayısı.
CPMCost Per Mille: Bin gösterim başına maliyet. Formülü: (Harcama ÷ Gösterim) × 1.000. Erişim kampanyalarının temel maliyet metriğidir.
CTRClick Through Rate: Tıklama oranı. Formülü: (Tıklama ÷ Gösterim) × 100. Reklamın ilgi çekme gücünü gösterir.
CVRConversion Rate: Dönüşüm oranı. Formülü: (Dönüşüm ÷ Tıklama) × 100. Sitenin satış gücünü gösterir; reklamın değil.
CPACost Per Acquisition: Dönüşüm başına maliyet. Formülü: Harcama ÷ Dönüşüm sayısı. Kâr marjınızın altında kalması gerekir.
CPLCost Per Lead: Potansiyel müşteri başına maliyet. B2B ve hizmet sektöründe CPA'nın karşılığıdır.
CPVCost Per View: İzlenme başına maliyet. Video reklamlarda kullanıcı belirli bir süreyi tamamladığında ücretlendirilir.
ROASReturn on Ad Spend: Reklam harcaması getirisi. Formülü: Ciro ÷ Reklam harcaması. Tek başına kârlılığı göstermez; kâr marjıyla birlikte okunmalıdır.
POASProfit on Ad Spend: Reklam harcaması başına brüt kâr. Formülü: (Ciro × Kâr marjı) ÷ Harcama. Farklı marjlı ürün satan kataloglarda ROAS'tan daha isabetlidir.
Başabaş ROASBreak-even ROAS: Zarar etmemek için gereken minimum ROAS. Formülü: 1 ÷ Brüt kâr marjı. %40 marj için 2,5x.
Marjinal ROAS: Son eklenen bütçenin getirdiği ROAS. Ölçekleme kararı toplam ROAS'a değil buna bakılarak verilir.
CACCustomer Acquisition Cost: Müşteri edinme maliyeti. Tüm pazarlama ve satış giderlerinin yeni müşteri sayısına bölünmesiyle bulunur.
LTVLifetime Value: Müşteri yaşam boyu değeri. Bir müşterinin ilişkisi boyunca bırakacağı toplam brüt kâr.
LTV/CAC oranı: Sürdürülebilir büyümenin temel göstergesi. 3'ün altına indiğinde büyüme kârlı olmaktan çıkmaya başlar.
AOVAverage Order Value: Ortalama sipariş tutarı. Formülü: Toplam ciro ÷ Sipariş sayısı. Bütçe hesabının temel girdilerinden biridir.
FrekansFrequency: Kişi başına düşen ortalama gösterim sayısı. Sosyal medyada 7 günlük frekans 3'ü aştığında kreatif yorgunluğu başlar.
ErişimReach: Reklamı en az bir kez gören benzersiz kişi sayısı. Gösterimden farklıdır: gösterim tekrarları da sayar.
GösterimImpression: Reklamın ekranda yüklenme sayısı. Görülmüş olmasını garanti etmez.
GörüntülenebilirlikViewability: Reklamın gerçekten ekranda görünür olma oranı. Sektör standardı, alanın en az %50'sinin 1 saniye görünmesidir.
Gösterim payıImpression share: Uygun olduğunuz açık artırmaların ne kadarında göründüğünüz. Kaybedilen pay, bütçe veya sıralama yetersizliğini gösterir.
Hemen çıkma oranıBounce rate: Siteye girip etkileşime girmeden ayrılanların oranı. Reklam-sayfa uyumsuzluğunun en hızlı göstergesidir.

Satın alma ve teklif

Açık artırmaAuction: Reklam alanının milisaniyeler içinde teklif ve kalite değerlendirmesiyle dağıtıldığı mekanizma. Dijital reklamın temel çalışma prensibidir.
Kalite puanıQuality Score: Google Ads'te 1-10 arası puan. Beklenen tıklama oranı, reklam alaka düzeyi ve açılış sayfası deneyiminden oluşur. Yüksek puan aynı sırayı daha ucuza almanızı sağlar.
Reklam sırasıAd Rank: Reklamın hangi konumda çıkacağını belirleyen skor. Kabaca teklif × kalite puanı × beklenen etki.
Akıllı teklifSmart bidding: Makine öğrenmesinin her açık artırma için teklifi otomatik belirlediği stratejiler: Hedef CPA, Hedef ROAS, Dönüşüm maksimizasyonu.
Manuel CPC: Teklifi kendinizin belirlediği strateji. Veri az olduğunda kontrollü başlangıç için tercih edilir.
Hedef CPATarget CPA: Belirlediğiniz dönüşüm maliyetini tutturmaya çalışan otomatik teklif stratejisi. Yeterli dönüşüm geçmişi gerektirir.
Hedef ROASTarget ROAS: Belirlediğiniz getiri oranını hedefleyen otomatik teklif stratejisi. Dönüşüm değeri gönderilmesi şarttır.
Öğrenme aşamasıLearning phase: Algoritmanın kimin dönüşeceğini öğrendiği başlangıç dönemi. Meta'da reklam seti başına 7 günde ~50 dönüşümle kapanır; bu süreçte müdahale öğrenmeyi sıfırlar.
Günlük bütçe: Kampanyanın günlük harcama hedefi. Platformlar yoğun günlerde bu tutarı bir miktar aşabilir, aylık toplamda dengeler.
Kampanya bütçe optimizasyonuCBO / Advantage+ campaign budget: Bütçenin reklam seti yerine kampanya düzeyinde tanımlanıp platformca en iyi performanslı sete dağıtılması.
Teklif ayarlamasıBid adjustment: Cihaz, konum, saat veya kitleye göre teklifi yüzdesel artırma/azaltma. Mobil performansı düşük hesaplarda hızlı kazanç sağlar.

Hedefleme

Anahtar kelimeKeyword: Arama reklamlarında reklamın hangi sorgularda çıkacağını belirleyen ifade.
Negatif anahtar kelimeNegative keyword: Reklamın çıkmasını istemediğiniz kelimeler. "Ücretsiz", "iş ilanı", "nedir" gibi. Çoğu hesapta en hızlı tasarruf kalemidir.
Tam eşlemeExact match: Reklamın yalnızca belirtilen ifade veya çok yakın varyantları arandığında çıkması. En kontrollü eşleme türüdür.
Sıralı eşlemePhrase match: İfadenin anlamını koruyan aramalarda reklamın çıkması. Kontrol ile hacim arasında denge kurar.
Geniş eşlemeBroad match: İlgili sayılan tüm aramalarda reklamın çıkması. En geniş erişimi verir ama negatif liste olmadan bütçeyi hızla tüketir.
Uzun kuyrukLong tail: Arama hacmi düşük ama niyeti çok net olan spesifik sorgular. Rekabeti ve maliyeti düşük, dönüşüm oranı yüksektir.
Özel kitleCustom Audience: Site ziyaretçileri, müşteri listesi, video izleyicileri gibi kendi verinizden oluşturulan kitleler.
Benzer kitleLookalike Audience: Mevcut müşterilerinize davranışsal olarak benzeyen yeni kişilerden oluşan kitle. Kaynak listenin kalitesi sonucu belirler.
Pazardaki kitleIn-market audience: Belirli bir kategoride aktif olarak satın alma araştırması yapan kullanıcı segmenti. Display'de en verimli hedefleme katmanıdır.
Benzeşim kitlesiAffinity audience: Uzun vadeli ilgi alanlarına göre oluşturulmuş geniş segmentler. Bilinirlik kampanyalarında kullanılır.
Coğrafi hedeflemeGeo-targeting: Reklamın belirli ülke, şehir, ilçe veya yarıçapta gösterilmesi. Yerel işletmelerde "bölgede bulunanlar" ayarı kritiktir.
Dayparting: Reklamın belirli gün ve saatlerde yayınlanması. Telefonla satış yapan işletmelerde mesai dışını kapatmak bütçe kurtarır.
Kitle çakışmasıAudience overlap: Aynı kişinin birden fazla reklam setinde bulunması. Kendi kampanyalarınızın birbirine karşı teklif vermesine ve maliyet artışına yol açar.
Hariç tutmaExclusion: Belirli kitle, yerleşim veya içeriğin hedeflemeden çıkarılması. Satın alanları satış kampanyasından çıkarmak en temel örneğidir.

Kreatif ve format

KreatifCreative: Reklamın görsel, video ve metin bileşenlerinin tamamı. Sosyal medyada performansı en çok belirleyen değişkendir.
KancaHook: Videonun ilk 1-3 saniyesi. İzleyicinin kaydırmayı durdurup durdurmayacağını belirler.
Kreatif yorgunluğuCreative fatigue: Aynı kreatifin çok gösterilmesiyle performansın düşmesi. Belirtisi: frekans artarken tıklama oranının düşmesi.
UGCUser Generated Content: Kullanıcı üretimi tarzda çekilmiş, reklam gibi görünmeyen içerik. TikTok ve Reels'te stüdyo çekimlerinden genelde daha iyi performans verir.
Duyarlı arama reklamıResponsive Search Ad: Girdiğiniz çok sayıda başlık ve açıklamayı otomatik kombinleyerek en iyi performanslı varyasyonu bulan format.
Dinamik ürün reklamıDynamic Product Ad: Kullanıcının incelediği ürünü katalogdan otomatik çekerek gösteren reklam. Remarketing'de en yüksek performanslı formattır.
KaruselCarousel: Tek reklamda kaydırılabilir birden fazla görsel veya ürün gösteren format.
Spark Ads: TikTok'ta mevcut bir organik gönderiyi reklam olarak öne çıkarma formatı. Yorum ve beğenileri koruduğu için sosyal kanıt taşır.
Bumper reklam: YouTube'da 6 saniyelik, atlanamayan kısa video formatı. Hatırlatma ve kampanya duyurusu için kullanılır.
In-stream reklam: Video içeriğinin öncesinde, ortasında veya sonunda oynayan reklam. Atlanabilir ve atlanamaz çeşitleri vardır.
Reklam uzantısıAd asset / extension: Arama reklamına eklenen site bağlantısı, açıklama, fiyat, arama ve konum bilgileri. Ek maliyeti yoktur, tıklama oranını artırır.
ÇağrıCall to Action (CTA): Kullanıcıdan istenen eylemi belirten ifade: "Hemen incele", "Ücretsiz dene", "Randevu al".
A/B testi: İki varyasyonun aynı koşullarda karşılaştırılması. Geçerli sonuç için tek seferde tek değişken değiştirilmelidir.

Ölçümleme ve veri

PikselPixel: Siteye yerleştirilen ve kullanıcı davranışını reklam platformuna bildiren kod parçası. Remarketing ve dönüşüm takibinin temelidir.
Dönüşüm takibiConversion tracking: Hangi reklamın hangi dönüşümü getirdiğinin ölçülmesi. Kurulmadan yayınlanan kampanya optimize edilemez.
Atıf modeliAttribution model: Bir satışın hangi temas noktasına yazılacağını belirleyen kural: son tıklama, ilk tıklama, doğrusal, veriye dayalı.
Son tıklama atfıLast click attribution: Tüm krediyi satıştan önceki son tıklamaya veren model. Üst huni kanallarının katkısını göremediği için yanıltıcıdır.
Gösterim sonrası dönüşümView-through conversion: Reklamı gören ama tıklamayan kullanıcının sonradan dönüşmesi. Display ve video kampanyalarının katkısını ölçmede kullanılır.
Sunucu taraflı izlemeServer-side tracking: Dönüşüm verisinin tarayıcı yerine sunucudan gönderilmesi. Meta CAPI ve Google Enhanced Conversions bu yöntemi kullanır.
Conversions APICAPI: Meta'nın sunucu taraflı dönüşüm gönderme arayüzü. Çerez kısıtları nedeniyle kaybolan dönüşümlerin önemli kısmını geri kazandırır.
Birinci taraf veriFirst-party data: Doğrudan kendi kanallarınızdan topladığınız müşteri verisi. Çerez sonrası dönemde en değerli pazarlama varlığıdır.
Üçüncü taraf çerezThird-party cookie: Siteler arası takibi mümkün kılan çerez. Tarayıcı kısıtlamaları nedeniyle kullanımı büyük ölçüde daralmıştır.
ATTApp Tracking Transparency: Apple'ın uygulamaların kullanıcıyı takip etmek için açık izin almasını zorunlu kılan düzenlemesi. Reklam ölçümlemesini kalıcı olarak değiştirdi.
UTM parametresi: URL'ye eklenen ve trafiğin kaynağını analiz araçlarına bildiren etiketler: utm_source, utm_medium, utm_campaign.
GA4Google Analytics 4: Google'ın olay tabanlı analiz platformu. Reklam performansının site içi davranışla birleştirildiği yerdir.
Artımlılık testiIncrementality test: Reklamın gerçek katkısını ölçmek için kampanyayı belirli bir grupta durdurup satış farkına bakma yöntemi. En dürüst ölçüm tekniğidir.
Modellenmiş dönüşümModeled conversion: Doğrudan ölçülemeyen dönüşümlerin istatistiksel tahminle raporlanması. Panel ile gerçek satış farkının sebeplerinden biridir.
Rıza moduConsent mode: Kullanıcının çerez tercihine göre etiketlerin davranışını değiştiren mekanizma. Hem yasal uyum hem ölçüm sürekliliği sağlar.

Programatik

Programatik reklam: Reklam envanterinin insan pazarlığı olmadan, yazılım üzerinden ve gerçek zamanlı açık artırmayla satın alınması.
DSPDemand Side Platform: Reklamverenin çok sayıda yayıncı envanterine tek panelden teklif verdiği satın alma platformu.
SSPSupply Side Platform: Yayıncının reklam envanterini satışa çıkardığı platform. DSP'nin karşı tarafıdır.
Ad Exchange: DSP ile SSP'yi buluşturan, açık artırmanın gerçekleştiği pazar yeri.
RTBReal Time Bidding: Gerçek zamanlı teklif. Kullanıcı sayfayı açtığı anda, 100 milisaniyenin altında tamamlanan açık artırma süreci.
PMPPrivate Marketplace: Davetli reklamverenlere açık, seçili premium yayıncıların bulunduğu kapalı programatik pazar.
CTVConnected TV: İnternete bağlı televizyon envanteri. Programatik olarak satın alınabilen, hızla büyüyen video mecrası.
ads.txt: Yayıncının envanterini satmaya yetkili satıcıları listelediği standart dosya. Reklam sahtekârlığına karşı temel korumadır.
Reklam sahtekârlığıAd fraud: Bot trafiği, sahte gösterim ve yanlış beyanla reklam bütçesinin çalınması. Programatikte doğrulama servisi kullanımı bu yüzden zorunludur.
Marka güvenliğiBrand safety: Reklamın markaya zarar verecek içeriklerin yanında gösterilmemesi için alınan önlemler.
Teknoloji vergisiAd tech tax: Reklam harcamasının DSP, exchange ve veri katmanlarında kesilen, yayıncıya ulaşmayan kısmı. Sektörde tipik olarak %20-40 bandındadır.

Mevzuat ve uyum

KVKK: Kişisel Verilerin Korunması Kanunu. Reklam hedeflemesinde kişisel veri işlenmesinin hukuki dayanağını düzenler.
Açık rıza: Belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan onay. Reklam çerezleri için gereklidir.
İYSİleti Yönetim Sistemi: Ticari elektronik ileti izinlerinin tutulduğu ulusal sistem. E-posta ve SMS gönderimi yapan hizmet sağlayıcılar için zorunludur.
Ticari elektronik ileti: Ticari amaçla gönderilen e-posta, SMS ve sesli arama. Alıcının önceden onayı olmadan gönderilemez.
Örtülü reklam: Reklam olduğu belirtilmeden yapılan tanıtım. Türkiye'de yasaktır; native içerik ve iş birliklerinde etiketleme zorunludur.
Reklam Kurulu: Ticari reklamları denetleyen ve aykırılık halinde durdurma ile idari para cezası uygulayabilen kurul.
Çerez aydınlatma metni: Sitede hangi çerezlerin ne amaçla kullanıldığını açıklayan ve kullanıcıya tercih sunan bilgilendirme.
Karşılaştırmalı reklam: Rakip ürün veya markaya atıf yapan reklam. Türkiye'de belirli koşullara bağlı olup ispatlanabilir, yanıltıcı olmayan bilgi gerektirir.

Terimleri biliyorsunuz, peki rakamlar ne söylüyor?

Reklam hesabınızdaki metrikleri inceleyip hangisinin sorun sinyali verdiğini ve nereden başlamanız gerektiğini ücretsiz raporluyoruz.

Ücretsiz reklam analizi al